قبل از سونوگرافی شکم و لگن چند ساعت باید ناشتا باشیم؟

مدت زمان ناشتایی به نوع سونوگرافی بستگی دارد اما به‌طور کلی رعایت ناشتایی و آمادگی صحیح نقش مهمی در دقت نتیجه سونوگرافی دارد.

سونوی شکم

برای انجام سونوی شکم معمولاً باید:
۶ تا ۸ ساعت ناشتا باشید
در این مدت غذا نخورید
نوشیدن آب ساده مجاز است (به‌ویژه اگر پزشک منع نکرده باشد)
چرا ناشتایی مهم است؟
وجود غذا باعث ایجاد گاز در معده و روده می‌شود
گازها جلوی دید اندام‌هایی مثل کبد، کیسه صفرا و پانکراس را می‌گیرند
ناشتایی باعث می‌شود تصویر سونو واضح‌تر و دقیق‌تر باشد
چای، قهوه، شیر و آدامس در دوره ناشتایی مجاز نیستند.

سونوی لگن

برای سونوی لگن معمولاً ناشتا بودن لازم نیست اما یک نکته بسیار مهم دارد:
مثانه باید پر باشد
حدود ۱ ساعت قبل از سونو
۴ تا ۶ لیوان آب بنوشید
تا زمان انجام سونوگرافی ادرار نکنید
پر بودن مثانه کمک می‌کند:
رحم و تخمدان‌ها یا پروستات واضح‌تر دیده شوند
کیفیت تصویر افزایش پیدا کند
اگر سونوی شکم و لگن با هم انجام شود
در این حالت باید هر دو شرط را رعایت کنید:
۶ تا ۸ ساعت ناشتا باشید
یک ساعت قبل آب بنوشید و مثانه را پر نگه دارید

چنانچه قصد انجام سونوگرافی در شمال تهران در یک مرکز مجز و ایمن را دارید می‌توانید به مرکز رادیولوژی و سونوگرافی دکتر فاطمه محمد نژاد مراجعه کنید.

قبل از انجام این تصویربرداری (علاوه بر ناشتایی و پر بودن مثانه) رعایت چند آمادگی مهم دیگر کمک می‌کند کیفیت تصاویر بهتر شود و احتمال تکرار سونوگرافی کاهش پیدا کند. در ادامه آن‌ها را بررسی می‌کنیم:

رعایت رژیم غذایی مناسب از یک روز قبل

از غذاهای نفاخ پرهیز کنید: حبوبات، نوشابه، کلم، پیاز، سیر، غذاهای چرب و سرخ‌کرده
شام شب قبل بهتر است سبک و زودهنگام باشد
در صورت توصیه پزشک ممکن است قرص ضدنفخ تجویز شود

خودداری از مصرف برخی مواد

آدامس نجوید (باعث ورود هوا به معده می‌شود)
سیگار و قلیان نکشید
از نوشیدنی‌های گازدار استفاده نکنید
مصرف چای و قهوه در زمان ناشتایی توصیه نمی‌شود

مصرف داروها

داروهای ضروری معمولاً با مقدار کمی آب ساده قابل مصرف‌اند
درباره داروهایی مثل داروهای دیابت، داروهای معده یا ملین‌ها حتماً با پزشک یا مرکز تصویربرداری هماهنگ کنید
بدون نظر پزشک دارویی را قطع نکنید

آمادگی روده در صورت نیاز

در برخی بیماران (مثل افراد با یبوست شدید یا نفخ زیاد) پزشک ممکن است:
ملین ملایم
یا شیاف / تنقیه خفیف
را شب قبل تجویز کند
انجام این موارد فقط در صورت توصیه پزشک ضروری است.

پوشش و وسایل شخصی

لباس راحت و گشاد بپوشید
زیورآلات سنگین نداشته باشید
مدارک پزشکی قبلی، نسخه پزشک و نتیجه سونوگرافی‌های قبلی را همراه داشته باشید

زمان مناسب مراجعه

ترجیحاً صبح زود مراجعه کنید
اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد حتماً اطلاع دهید
خانم‌ها بهتر است درباره زمان چرخه قاعدگی طبق نظر پزشک مراجعه کنند

نکات مهم برای کاهش خطا

در صورت درد شدید یا شرایط اورژانسی ناشتایی مانع انجام سونوگرافی نمی‌شود
همکاری بیمار (تحمل مثانه پر و تغییر وضعیت بدن) به دقت بررسی کمک می‌کند

این روش تصویربرداری زمانی انجام می‌شود که پزشک برای بررسی دقیق اندام‌های داخلی این نواحی به یک روش تشخیصی ایمن، بدون درد و بدون اشعه نیاز داشته باشد. این تصویربرداری می‌تواند هم برای تشخیص بیماری و هم برای پیگیری روند درمان کاربرد داشته باشد.

یکی از مهم‌ترین دلایل انجام سونوی شکم دردهای شکمی یا پهلو است؛ به‌ویژه زمانی که علت درد مشخص نیست یا به‌صورت مداوم تکرار می‌شود. در مواردی مانند درد سمت راست بالای شکم احتمال مشکلاتی مثل سنگ کیسه صفرا، بیماری‌های کبدی یا التهاب صفراوی مطرح می‌شود. همچنین در صورت وجود تهوع، استفراغ طولانی‌مدت، نفخ شدید یا زردی پوست و چشم‌ها پزشک ممکن است این بررسی را درخواست کند.

سونوگرافی شکم و لگن همچنین نقش مهمی در تشخیص سنگ کلیه، کیست یا توده‌های کلیوی، عفونت‌های ادراری و بزرگی طحال دارد. زمانی که نتایج آزمایش خون یا ادرار غیرطبیعی باشد سونوگرافی می‌تواند به مشخص شدن علت کمک کند.

در ناحیه لگن این سونوگرافی به‌ویژه در خانم‌ها کاربرد زیادی دارد. درد زیر شکم، خونریزی غیرطبیعی رحم، نامنظمی قاعدگی، بررسی کیست تخمدان، فیبروم رحم و پیگیری درمان‌های ناباروری از جمله موارد شایع انجام آن هستند. همچنین در اوایل بارداری برای بررسی محل بارداری و سلامت جنین این سونوگرافی اهمیت زیادی دارد.

در آقایان مشکلات ادراری مانند تکرر ادرار، سوزش، کاهش قدرت جریان ادرار یا شک به بزرگی پروستات از دلایل رایج انجام سونوگرافی لگن محسوب می‌شود. بررسی وضعیت مثانه و میزان باقی‌مانده ادرار نیز از دیگر کاربردهای آن است.

در نهایت هر زمان که پزشک نیاز به بررسی دقیق وضعیت اندام‌های شکمی و لگنی پیگیری یک بیماری شناخته‌شده یا ارزیابی نتایج درمان داشته باشد انجام سونوگرافی شکم و لگن توصیه می‌شود.

در سونوگرافی شکم و لگن اندام‌های مختلفی از داخل حفره شکمی و لگنی به‌صورت غیرتهاجمی بررسی می‌شوند. این سونوگرافی معمولاً برای تشخیص التهاب، سنگ، توده، عفونت و مشکلات ساختاری انجام می‌شود.

سونوی شکم

سونوگرافی شکم بیشتر روی اندام‌های فوقانی شکم تمرکز دارد:
کبد
بررسی اندازه، شکل، کبد چرب، کیست‌ها و توده‌ها
کیسه صفرا و مجاری صفراوی
تشخیص سنگ صفرا، التهاب و انسداد مجاری صفراوی
طحال
بررسی بزرگی یا ضایعات طحال
پانکراس (لوزالمعده)
ارزیابی التهاب، توده‌ها و تغییرات ساختاری
کلیه‌ها
بررسی سنگ کلیه، هیدرونفروز، کیست‌ها و توده‌ها
عروق بزرگ شکمی
مانند آئورت شکمی و ورید اجوف تحتانی (در صورت درخواست پزشک)

سونوی لگن

سونوگرافی لگن اندام‌های داخل لگن را ارزیابی می‌کند و بسته به جنسیت متفاوت است:
در خانم‌ها
رحم (اندازه، شکل، فیبروم، ضخامت آندومتر)
تخمدان‌ها (کیست، فولیکول، توده‌ها)
لوله‌های رحمی (در موارد خاص)
فضای خلف رحم (داگلاس) برای بررسی مایع آزاد
مثانه
در آقایان
پروستات (اندازه و حجم پروستات)
کیسه‌های منی
مثانه

در مجموع سونوگرافی شکم و لگن یکی از روش‌های مهم، ایمن و دقیق برای بررسی اندام‌های داخلی است که در صورت بروز علائمی مانند دردهای شکمی و لگنی، مشکلات گوارشی، اختلالات ادراری، بی‌نظمی‌های قاعدگی، مشکلات پروستات یا نتایج غیرطبیعی آزمایش‌ها انجام می‌شود. برای افزایش دقت سونوگرافی شکم معمولاً ۶ تا ۸ ساعت ناشتایی لازم است درحالی‌که برای سونوگرافی لگن ناشتایی ضرورتی ندارد اما پر بودن مثانه اهمیت زیادی دارد. رعایت رژیم غذایی مناسب، پرهیز از مواد نفاخ، مصرف صحیح داروها و آمادگی‌های توصیه‌شده قبل از مراجعه نقش مهمی در کیفیت نتیجه سونوگرافی و جلوگیری از تکرار آن دارد.
سونوگرافی دقیق زمانی بیشترین ارزش را دارد که در مرکز معتبر و با آمادگی درست انجام شود. در مرکز رادیولوژی و سونوگرافی دکتر فاطمه محمدنژاد با تجهیزات به‌روز و پزشکان مجرب تلاش می‌کنیم تشخیص‌ها سریع، دقیق و قابل اطمینان باشند تا با خیال آسوده از سلامت خود مراقبت کنید. برای تعیین نوبت در این مرکز می‌توانید به‌راحتی از طریق دکمه دریافت نوبت اقدام کرده و زمان مراجعه خود را رزرو کنید. همچنین در صورت نیاز به دریافت مشاوره یا هماهنگی بیشتر امکان تماس با شماره 02188671902 برای شما فراهم است.


منابع
mayoclinic.org
docube.in